در فوریهٔ ۲۰۲۴ یک بازی کوچک کارتی منتشر شد که در ظاهر هیچ چیز خاصی نداشت: یک میز سبز، چند کارت ورق و گرافیک پیکسلی به سبک قدیمی. اما چند ماه بعد، Balatro به یکی از پرحرف‌وحدیث‌ترین بازی‌های سال تبدیل شد، از غول‌های پربودجه جایزه گرفت و میلیون‌ها نسخه فروخت. عجیب‌تر از همه این‌که سازنده‌اش یک نفر بود که حتی نام واقعی‌اش را عمومی نکرده است.
یک سازندهٔ ناشناس
بالاترو را توسعه‌دهنده‌ای ساخت که با نام LocalThunk شناخته می‌شود؛ یک سازندهٔ ناشناس و تکنفره از استان ساسکاچوان کانادا. طبق منابع، ساخت بازی از سال ۲۰۲۱ شروع شد و حدود دو سال و نیم طول کشید. انتشار بازی را شرکت Playstack بر عهده گرفت.
از نظر فنی، بالاترو با موتور متنباز LÖVE و زبان برنامهنویسی Lua ساخته شده است؛ ابزارهایی ساده که نشان می‌دهند برای ساختن یک بازی موفق لزوماً به موتورهای بزرگ و تیم‌های صدنفره نیاز نیست.
بالاترو چه نوع بازی‌ای است؟
بالاترو یک روگ‌لایک دسته‌سازی (deck-builder) است. در هر دور باید با ساختن دستهای پوکر، مثل جفت، سه‌تایی، رنگ (فلاش) یا ردیف (استریت)، به حداقل امتیاز لازم برسید. اما هستهٔ اصلی بازی چیز دیگری است: جوکرها.
جوکرها کارت‌های ویژه‌ای‌اند که قوانین امتیازدهی را تغییر می‌دهند. یکی امتیاز هر کارت قرمز را زیاد میکند، دیگری ضریب را برای دستهای خاص بالا می‌برد و ترکیب چند جوکر می‌تواند امتیاز را به‌شکل انفجاری بالا ببرد. لذت بازی در کشف همین ترکیب‌هاست. هر دور از صفر شروع می‌شود و هیچ دو بازی‌ای شبیه هم نیست.
الهام‌ها
طبق منابع، LocalThunk از بازی کارتی چینی Big Two و بازی روگ‌لایک Luck Be a Landlord الهام گرفته است. نکتهٔ مهم این است که با وجود استفاده از دستهای پوکر، بالاترو بازی شرط‌بندی نیست: هیچ پول واقعی‌ای رد و بدل نمی‌شود و بازیکن با حریف انسانی رقابت نمی‌کند.
انتشار روی پلتفرم‌ها
| تاریخ | پلتفرم |
|---|---|
| ۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۴ | ویندوز، نینتندو سوییچ، پلی‌استیشن ۴ و ۵، ایکس‌باکس |
| ۱ مارس ۲۰۲۴ | مک |
| ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۴ | اندروید و iOS |
| ۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶ | نسخهٔ اختصاصی نینتندو سوییچ ۲ |
نسخهٔ موبایل برای این بازی کاملاً طبیعی به نظر می‌رسید: نوبتی است، فشار زمانی ندارد و با لمس به‌راحتی کنترل می‌شود. برای کسی که در اتوبوس یا مترو چند دقیقه وقت دارد، یک دور بالاترو انتخاب خوبی است.
فروش و جوایز
طبق منابع، ناشر اعلام کرد بازی در هشت ساعت اول بیش از یک میلیون دلار درآمد ناخالص داشته است. بالاترو در ماه اول بیش از یک میلیون نسخه فروخت و تا ژانویهٔ ۲۰۲۵ از مرز پنج میلیون نسخه گذشت.
در بخش جوایز، بالاترو جایزهٔ بهترین بازی سال را در بیست‌وپنجمین دورهٔ جوایز Game Developers Choice گرفت. همچنین نامزد بهترین بازی سال در The Game Awards 2024، جوایز D.I.C.E. و جوایز BAFTA شد؛ دستاوردی کم‌سابقه برای بازی‌ای که یک نفر ساخته است.
ماجرای رده‌بندی سنی
موفقیت بالاترو بدون جنجال هم نبود. کمی پس از انتشار، نهاد رده‌بندی اروپایی PEGI به دلیل تصویرسازی مرتبط با قمار، رده سنی بازی را به ۱۸+ رساند و بازی برای مدتی در بعضی مناطق از فروش برداشته شد. سازنده و ناشر به این تصمیم اعتراض کردند. طبق منابع، پس از تجدیدنظر موفق در فوریهٔ ۲۰۲۵، رده سنی بازی به PEGI 12 تغییر کرد.
این ماجرا بحث مهمی را در صنعت باز کرد: بازی‌ای که پول واقعی در آن خرج نمی‌شود اما از نمادهای قمار استفاده میکند، باید چطور رده‌بندی شود؟ در مقابل، بسیاری از بازی‌های رایگان با جعبه‌های شانسی و خرید پولی، رده سنی پایین‌تری دارند. برای آشنایی بیشتر با این بحث، مقالهٔ گاچا چیست را بخوانید.
درس‌هایی که بالاترو داد
- یک ایدهٔ ساده و عمیق، از گرافیک پرزرق‌وبرق مهم‌تر است. بالاترو با چند کارت ورق و افکت‌های ساده، ساعت‌ها بازیکن را درگیر میکند.
- سازندهٔ تکنفره هنوز شانس دارد. با ابزارهای رایگان و یک ناشر مناسب، یک نفر می‌تواند با غول‌های صنعت رقابت کند.
- بازی‌های کارتی کلاسیک هنوز پتانسیل دارند. قوانینی که میلیون‌ها نفر می‌شناسند، پایهٔ خوبی برای ایده‌های تازه‌اند.
بازی‌های کارتی در موبایل‌بازی
موبایل‌بازی ارتباطی با بالاترو، LocalThunk یا Playstack ندارد و بازی‌هایش اصیل و مستقل‌اند. اگر از بازی‌های کارتی لذت می‌برید، چند بازی مرورگری ما را امتحان کنید. هیچ‌کدام پول واقعی یا شرط‌بندی ندارند:
- حکم چهارنفره: حکم تیمی واقعی با یک گوشی که دور میز می‌چرخد.
- بلوت: بازی کارتی محبوب برای جمع‌های دوستانه.
- رامی: ساختن دسته‌ها و ردیف‌ها از کارت‌ها.
- بیست و یک: نزدیک شدن به عدد ۲۱ بدون عبور از آن.
برای آشنایی با بازی‌های کارتی ایرانی هم مقالهٔ بازی‌های کارتی ایرانی؛ از حکم و شلم تا پاسور و بلوت را ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
بالاترو را چه کسی ساخته است؟
یک توسعهدهندهٔ ناشناس و تکنفره از کانادا با نام LocalThunk. انتشار بازی با Playstack بود.
بالاترو روی موبایل هست؟
بله. نسخهٔ اندروید و iOS در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۴ منتشر شد.
آیا بالاترو بازی قمار است؟
نه. بازی از دستهای پوکر استفاده میکند، اما هیچ پول واقعی یا شرطبندیای در آن وجود ندارد. رده سنی PEGI آن پس از تجدیدنظر در فوریهٔ ۲۰۲۵ به ۱۲ تغییر کرد.
بالاترو چند نسخه فروخته است؟
طبق منابع، تا ژانویهٔ ۲۰۲۵ بیش از پنج میلیون نسخه فروخته بود.
بالاترو با چه موتوری ساخته شده است؟
با موتور متنباز LÖVE و زبان برنامهنویسی Lua.
بازی‌های مرتبط در موبایل‌بازی
همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز می‌شوند.
بلوت
حکم چهارنفره
رامی
بیستویک