نینتندو و موبایل؛ از Miitomo تا Fire Emblem Heroes و درس‌هایی که گرفت

نینتندو سال‌ها تنها غول بزرگ بازی بود که با سرسختی از ساختن بازی برای گوشی دوری می‌کرد. فلسفهٔ شرکت ساده بود: بازی‌های نینتندو روی سخت‌افزار نینتندو. اما بازار موبایل آن‌قدر بزرگ شد که دیگر نمی‌شد نادیده‌اش گرفت. داستان ورود نینتندو به موبایل، داستان شرکتی است که با احتیاط وارد زمینی ناآشنا شد، چند بار زمین خورد و در نهایت فهمید گوشی برای او بیشتر «ویترین» است تا «خانهٔ اصلی».

چرا نینتندو دیر آمد؟

در اوایل دههٔ ۲۰۱۰ میلادی، فروش کنسول Wii U ناامیدکننده بود و سهام‌داران مدام از نینتندو می‌پرسیدند چرا ماریو را به آیفون نمی‌آورد. مدیریت وقت شرکت، به‌ویژه ساتورو ایواتا، نگران بود که بازی‌های ارزان یا رایگانِ موبایل ارزش برندهای نینتندو را پایین بیاورند. ترس اصلی این بود که بازیکن عادت کند ماریو را تقریباً مجانی بخرد و دیگر حاضر نشود برای یک بازی کامل کنسولی پول بدهد.

راه‌حل نینتندو یک مصالحه بود: حضور در موبایل، اما نه برای جایگزین کردن کنسول؛ بلکه برای آشنا کردن مخاطبان تازه با شخصیت‌هایش و کشاندن آن‌ها به سمت دستگاه‌های خودش.

همکاری با DeNA

در سال ۲۰۱۵ نینتندو اعلام کرد با شرکت ژاپنی DeNA همکاری می‌کند؛ شرکتی که تجربهٔ زیادی در سرویس‌های آنلاین و بازی‌های موبایل داشت. این همکاری فقط یک قرارداد ساخت بازی نبود و شامل خرید متقابل سهام هم می‌شد. نینتندو مالکیت فکری و طراحی را می‌آورد و DeNA زیرساخت سرور، حساب کاربری و دانش اجرای بازی‌های آنلاین را.

حاصل این همکاری چند عنوان مهم بود که در ادامه مرورشان می‌کنیم.

Miitomo؛ آزمایش اول

اولین محصول موبایلی نینتندو اصلاً بازی به معنای معمول نبود. Miitomo در سال ۲۰۱۶ منتشر شد؛ یک اپ اجتماعی که در آن آواتار Mii شما با دوستانتان دربارهٔ سؤال‌های روزمره گفت‌وگو می‌کرد. شروعش پرسروصدا بود و در روزهای اول دانلود زیادی گرفت، اما خیلی زود کاربران علاقه‌شان را از دست دادند. نینتندو در سال ۲۰۱۸ سرویس آن را تعطیل کرد.

درس Miitomo روشن بود: کنجکاوی اولیه دربارهٔ یک برند معروف، جای حلقهٔ بازی جذاب و دلیل برگشتن هر روزه را نمی‌گیرد.

Super Mario Run؛ بازی پولی در بازار رایگان

در پایان ۲۰۱۶ نوبت ماریو رسید. Super Mario Run یک بازی دونده با کنترل یک‌دستی بود که چند مرحلهٔ اولش رایگان بود و بقیه با یک پرداخت یک‌باره باز می‌شد. این مدل از نظر احترام به بازیکن بسیار تمیز بود: نه تبلیغ، نه خرید تکراری، نه انرژی محدود.

مشکل این بود که بازار موبایل به «دانلود رایگان» عادت کرده بود. بازی میلیون‌ها بار دانلود شد، اما درصد کمی از بازیکنان حاضر شدند نسخهٔ کامل را بخرند. خود نینتندو بعدها اشاره کرد که درآمد آن به اندازهٔ انتظار نبود. با این حال، Super Mario Run نشان داد که می‌شود هویت مکانیکی یک سری کنسولی را با محدودیت‌های صفحهٔ لمسی تطبیق داد. اگر از پلتفرمرهای ساده و کلاسیک خوشتان می‌آید، شوالیهٔ نفرین‌شده نمونه‌ای مرورگری با حال‌وهوای پیکسلی است.

Fire Emblem Heroes؛ موفقیت با گاچا

بزرگ‌ترین موفقیت مالی نینتندو در موبایل از جایی آمد که کمتر کسی انتظارش را داشت. Fire Emblem Heroes در اوایل ۲۰۱۷ منتشر شد؛ یک بازی تاکتیکی نوبتی با مدل گاچا که بازیکن در آن قهرمانان مختلف سری Fire Emblem را احضار می‌کرد.

این بازی سال‌ها پرفروش‌ترین عنوان موبایلی نینتندو ماند و نشان داد که برای برند نینتندو هم، مدل رایگان با خرید درون‌برنامه‌ای کارآمدتر از فروش یک‌باره است. البته همین مدل بحث‌برانگیز هم بود؛ چون شانسی بودن احضار قهرمانان با تصویر «خانوادگی» نینتندو کاملاً هم‌خوان نبود. اگر می‌خواهید دقیق بدانید این سازوکار چطور کار می‌کند، مقالهٔ گاچا چیست را بخوانید.

Animal Crossing: Pocket Camp

در اواخر ۲۰۱۷ نسخهٔ موبایلی Animal Crossing با نام Pocket Camp آمد. بازیکن یک کمپ را اداره می‌کرد، با حیوانات دوست می‌شد و وسایل جمع می‌کرد. بازی آرام و دلنشین بود، اما ریتم کندش با زمان‌های انتظار و خریدهای تسریع‌کننده گره خورده بود.

نینتندو سرویس آنلاین Pocket Camp را در سال ۲۰۲۴ پایان داد و به‌جایش نسخه‌ای پولی و آفلاین به نام Pocket Camp Complete عرضه کرد تا بازیکنان بتوانند کمپ خود را بدون نیاز به سرور ادامه دهند. این تصمیم از نظر حفظ پیشرفت بازیکن، رفتار محترمانه‌ای بود که در صنعت موبایل کمتر دیده می‌شود.

بقیهٔ عناوین: Mario Kart Tour، Dr. Mario World و دیگران

نینتندو بعد از این سه بازی هم چند عنوان دیگر منتشر کرد:

• Mario Kart Tour (۲۰۱۹): نسخهٔ موبایلی ماریو کارت با همکاری DeNA که دانلود بسیار زیادی داشت، اما بعدها انتشار محتوای تازه برایش متوقف شد.
• Dr. Mario World (۲۰۱۹): پازل‌بازی‌ای که با همکاری شرکت‌های دیگر ساخته شد و چند سال بعد تعطیل شد.
• Dragalia Lost: نقش‌آفرینی اکشن با همکاری Cygames که آن هم پس از چند سال سرویسش پایان یافت.

الگوی تکرارشونده روشن است: نینتندو آماده است بازی‌ای را که به اهدافش نمی‌رسد تعطیل کند و منابع را به کنسول برگرداند.

پوکمون؛ داستانی جدا

خیلی‌ها Pokémon GO را بازی موبایل نینتندو می‌دانند، اما واقعیت کمی پیچیده‌تر است. برند پوکمون را The Pokémon Company مدیریت می‌کند که نینتندو سهام‌دار آن است. Pokémon GO را شرکت Niantic در سال ۲۰۱۶ ساخت و به یکی از پدیده‌های فرهنگی تاریخ موبایل تبدیل شد.

پس از آن، بازی‌های پوکمون موبایل متعددی با شرکای مختلف ساخته شدند؛ از جمله Pokémon Masters (با DeNA)، Pokémon Unite (با TiMi Studio، بازی میدان نبرد تیمی) و Pokémon TCG Pocket که نسخهٔ دیجیتال و جمع‌آوری کارت‌های پوکمون بود و استقبال بسیار زیادی دید. در واقع موفق‌ترین بازی‌های موبایلی که شخصیت‌های نینتندویی دارند، بیشتر از دنیای پوکمون آمده‌اند تا از ماریو.

جدول خلاصه

درس‌هایی که از تجربهٔ نینتندو می‌گیریم

۱. برند معروف کافی نیست. Miitomo نشان داد که نام نینتندو دانلود می‌آورد، اما نگه‌داشتن بازیکن به حلقهٔ بازی خوب نیاز دارد.

۲. مدل درآمد باید با عادت بازار هم‌خوان باشد. Super Mario Run از نظر اخلاقی تحسین‌برانگیز بود، ولی در بازاری که مخاطب انتظار رایگان بودن دارد، درآمد محدودی داشت.

۳. کنترل لمسی طراحی دوباره می‌خواهد. نینتندو بازی‌های کنسولی‌اش را عیناً منتقل نکرد؛ ماریو یک‌دستی شد و Fire Emblem ساده‌تر.

۴. موبایل می‌تواند ویترین باشد. هدف اصلی نینتندو همیشه این بود که مخاطب موبایل با شخصیت‌هایش آشنا شود و بعد سراغ کنسول برود. موفقیت عظیم کنسول Switch نشان داد که شرکت لازم نبود کل آیندهٔ خود را به گوشی گره بزند.

۵. پایان‌دادن محترمانه مهم است. نسخهٔ آفلاین Pocket Camp نمونهٔ خوبی بود از اینکه چطور می‌شود یک بازی آنلاین را تعطیل کرد بدون اینکه زحمت بازیکنان دود شود.

برای ما در موبایل‌بازی هم این درس‌ها جدی است: بازی‌های سایت مرورگری و بدون نصب‌اند و تلاش می‌کنیم حلقهٔ بازی کوتاه و سرگرم‌کننده داشته باشند؛ مثل ماز ماجراجویی یا بازی حافظه که در چند ثانیه شروع می‌شوند.

پرسش‌های پرتکرار

اولین بازی موبایل نینتندو چه بود؟

اولین اپ موبایلی رسمی نینتندو Miitomo بود که در سال ۲۰۱۶ منتشر شد. این اپ بیشتر یک شبکهٔ اجتماعی سبک با آواتارهای Mii بود تا یک بازی کامل.

آیا Pokémon GO بازی نینتندو است؟

نه دقیقاً. Pokémon GO را Niantic ساخته و برند پوکمون در اختیار The Pokémon Company است که نینتندو یکی از سهام‌داران آن است.

چرا Super Mario Run رایگان نیست؟

بخش اول آن رایگان است و بقیهٔ بازی با یک پرداخت یک‌باره باز می‌شود. نینتندو این مدل را انتخاب کرد تا بازی بدون تبلیغ و خرید تکراری باشد.

موفق‌ترین بازی موبایل خود نینتندو کدام بود؟

در میان بازی‌هایی که خود نینتندو منتشر کرد، Fire Emblem Heroes با مدل گاچا موفق‌ترین عنوان از نظر درآمد شناخته می‌شود.

بازی‌های مرتبط در موبایل‌بازی

همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز می‌شوند.

شوالیهٔ نفرین‌شدهماز ماجراجوییمار و پلهبازی حافظههندوانه‌بازی