شطرنج بازی‌ای چندصدساله است که ریشه‌هایش به هند و ایران می‌رسد. اما در چند سال اخیر اتفاق عجیبی افتاد: این بازی قدیمی به یکی از داغ‌ترین سرگرمی‌های اینترنت تبدیل شد. میلیون‌ها نفر برای اولین بار روی گوشی شطرنج یاد گرفتند و سایت‌های شطرنج آنلاین رکوردهای تازه زدند. در این مقاله ماجرای این رشد را مرور می‌کنیم.
ریشه‌های ایرانی
شطرنج پیش از رسیدن به اروپا در ایران رواج داشت و بسیاری از واژه‌های آن، از جمله «شاه» و «شاه مات»، رد پای فارسی دارند. برای ما ایرانی‌ها شطرنج فقط یک بازی نیست، بخشی از میراث فرهنگی است.
قرنطینه؛ جرقهٔ اول
با آغاز قرنطینه‌های کرونا در بهار ۲۰۲۰، مردم دنبال سرگرمی‌هایی بودند که بشود از خانه و با دیگران انجام داد. شطرنج آنلاین گزینه‌ای عالی بود: رایگان، بی‌نیاز از سخت‌افزار خاص و قابل بازی با هر کسی در هر جای دنیا. طبق گزارش Business Insider، رکورد هفتگی ثبت‌نام Chess.com پیش از پاییز ۲۰۲۰ مربوط به اواسط مارس همان سال بود که ۳۷۸ هزار بازیکن تازه در یک هفته ثبت‌نام کردند.
«گامبی وزیر»؛ جرقهٔ دوم
در اکتبر ۲۰۲۰ مینی‌سریال The Queen's Gambit در نتفلیکس منتشر شد؛ داستان دختری نابغه در شطرنج. طبق همان گزارش Business Insider، پس از انتشار سریال، Chess.com در اواسط نوامبر روزانه بیش از ۱۰۰ هزار عضو تازه ثبت‌نام می‌کرد؛ تقریباً پنج برابر میانگین معمول. سایت حتی ربات‌هایی با الهام از شخصیت سریال برای بازی با کاربران راه انداخت.
رسیدن به ۱۰۰ میلیون عضو
رشد در سال‌های بعد هم ادامه پیدا کرد. استریمرهای شطرنج در توییچ و یوتیوب، مسابقه‌های آنلاین بین چهره‌های مشهور و پازلهای روزانه، مخاطبان تازه‌ای آوردند. طبق گزارشها، Chess.com در دسامبر ۲۰۲۲ از مرز ۱۰۰ میلیون عضو گذشت. هجوم کاربران آن‌قدر زیاد بود که در ژانویهٔ ۲۰۲۳ سرورهای سایت بارها با مشکل روبه‌رو شدند.
| دوره | رویداد |
|---|---|
| مارس ۲۰۲۰ | رکورد ثبت‌نام هفتگی هم‌زمان با قرنطینه |
| نوامبر ۲۰۲۰ | بیش از ۱۰۰ هزار عضو تازه در روز پس از سریال |
| دسامبر ۲۰۲۲ | عبور از ۱۰۰ میلیون عضو |
| ژانویهٔ ۲۰۲۳ | فشار سنگین روی سرورها |
چرا شطرنج روی گوشی جواب داد؟
- بازیهای کوتاه: حالت‌هایی مثل بلیتس و بولت چند دقیقه طول می‌کشند.
- حریف همیشه آماده: هر ساعت شبانه‌روز کسی هم‌سطح شما آنلاین است.
- یادگیری تعاملی: پازل، درس و تحلیل خودکار بازی، پیشرفت را سریع‌تر می‌کند.
- رتبه‌بندی: دیدن بالا رفتن عدد ریتینگ انگیزهٔ ادامه دادن است.
راهنمای شروع شطرنج روی گوشی
- اول حرکت مهره‌ها و قواعد خاص مثل قلعه رفتن و آن‌پاسان را یاد بگیرید.
- با حالت‌های زمانی آرام‌تر شروع کنید؛ بازی سریع برای مبتدی پر از اشتباه است.
- هر روز چند پازل تاکتیکی حل کنید؛ این بهترین تمرین کوتاه است.
- بعد از هر بازی باخته، یک بار حرکت‌ها را مرور کنید.
- از تحلیل‌گر کامپیوتری حین بازی با دیگران استفاده نکنید؛ تقلب است و حساب را مسدود می‌کند.
شطرنج و بازیهای فکری در موبایلبازی
بازیهای موبایلبازی بازیهای مرورگری اصیل و ساخت خودمان هستند و هیچ ارتباطی با Chess.com، نتفلیکس یا سایت‌های شطرنج دیگر ندارند. اگر می‌خواهید بدون نصب شطرنج بازی کنید یا بازیهای فکری مشابه را امتحان کنید:
- شطرنج برای بازی دونفره روی یک گوشی یا در برابر کامپیوتر
- گوموکو و اتللو برای استراتژی روی صفحه
- دوز کلاسیک ساده
- تخته‌نرد بازی ایرانی دیگر
برای بازیهای بیشتر، بازیهای فکری و پازل و بازیهای دونفره را ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
چرا شطرنج آنلاین در ۲۰۲۰ محبوب شد؟
قرنطینهٔ کرونا و انتشار سریال The Queen's Gambit دو عامل اصلی رشد ناگهانی شطرنج آنلاین در سال ۲۰۲۰ بودند.
Chess.com چند عضو دارد؟
طبق گزارشها، Chess.com در دسامبر ۲۰۲۲ از ۱۰۰ میلیون عضو گذشت و پس از آن هم رشد کرده است.
بهترین راه یادگیری شطرنج روی گوشی چیست؟
یادگیری قواعد، بازی با زمان آرام، حل روزانهٔ پازلهای تاکتیکی و مرور بازیهای باخته.
آیا شطرنج موبایلبازی به Chess.com ربطی دارد؟
نه. شطرنج موبایلبازی بازی مرورگری مستقلی است و هیچ وابستگی به Chess.com ندارد.
بازیهای مرتبط در موبایلبازی
همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز می‌شوند.
شطرنج
دوز حرفهای
اتللو
دوز
تخته نرد