خیلی از ما اولین بازی‌های رقابتی‌مان را نه روی کنسول و گوشی، که پشت آخرین صفحهٔ دفتر مشق انجام دادیم. یک مداد، یک برگ کاغذ و یک هم‌کلاسی کافی بود تا زنگ تفریح یا ساعت خالی به یک مسابقهٔ جدی تبدیل شود. دوز، نقطه و خط، جنگ دریایی و چهار در یک ردیف هنوز هم بازی‌های فوق‌العاده‌ای‌اند؛ چون قانون‌شان در یک دقیقه یاد گرفته میشود ولی بردن‌شان فکر می‌خواهد.
در این مقاله قوانین هر چهار بازی را مرور می‌کنیم، چند ترفند ساده برای بردن می‌گوییم و در آخر سراغ نسخه‌های مرورگری‌شان در موبایلبازی می‌رویم.
دوز؛ ساده‌ترین بازی دونفرهٔ دنیا
دوز (که در خیلی از کشورها Tic-Tac-Toe یا «ایکس او» نام دارد) روی یک جدول ۳ در ۳ بازی میشود. یک نفر ضربدر می‌گذارد و دیگری دایره، به نوبت. هر کس زودتر سه علامت خودش را در یک ردیف افقی، عمودی یا مورب بچیند، می‌برد. اگر جدول پر شود و کسی ردیف نسازد، بازی مساوی است.
راز دوز
دوز ۳ در ۳ یک ویژگی معروف دارد: اگر هر دو بازیکن بیاشتباه بازی کنند، نتیجه همیشه مساوی است. پس بردن در دوز یعنی استفاده از اشتباه حریف. چند نکته:
- خانهٔ وسط قوی‌ترین خانه است، چون در چهار ردیف ممکن شرکت دارد.
- اگر حریف وسط را گرفت، گوشه‌ها بهترین جواب‌اند.
- دنبال «دوشاخه» باشید؛ یعنی حرکتی که هم‌زمان دو تهدید سه‌تایی بسازد. حریف فقط یکی را می‌تواند ببندد.
وقتی جدول بزرگ‌تر شود، ماجرا جذاب‌تر میشود. در دوز موبایلبازی، طبق توضیح بازی، صفحه از ۳ در ۳ تا ۵ در ۵ قابل انتخاب است و می‌توانید دونفره، برابر کامپیوتر یا آنلاین با کد اتاق بازی کنید.
نقطه و خط؛ بازی صبر و حساب
نقطه و خط (در انگلیسی Dots and Boxes) با یک شبکه از نقطه‌ها شروع میشود. بازیکن‌ها به نوبت یک خط کوتاه افقی یا عمودی بین دو نقطهٔ کنار هم می‌کشند. هر کس چهارمین ضلع یک مربع را ببندد، آن خانه را مال خودش می‌کند (معمولاً حرف اول اسمش را داخلش می‌نویسد) و یک نوبت اضافه میگیرد. وقتی همهٔ خطوط کشیده شد، هر کس خانهٔ بیشتری داشته باشد برنده است.
ترفندهای نقطه و خط
- اوایل بازی هرگز ضلع سوم یک مربع را نکشید؛ با این کار آن خانه را به حریف هدیه می‌دهید.
- بازی معمولاً به جایی می‌رسد که هر خطی بکشید، به حریف خانه می‌دهید. این‌جا باید بشمارید: کوتاه‌ترین «زنجیره» را به حریف بدهید.
- بازیکن‌های باتجربه گاهی عمداً دو خانهٔ آخر یک زنجیره را رها می‌کنند تا حریف مجبور شود زنجیرهٔ بعدی و بلندتر را باز کند. به این حرکت «فداکاری دوخانه‌ای» می‌گویند.
نقطه و خط در موبایلبازی دقیقاً همین قانون را دارد: هر خانه یک امتیاز و یک نوبت اضافه، به‌صورت دونفره یا آنلاین.
جنگ دریایی؛ حدس‌زدن با منطق
جنگ دریایی (Battleship) احتمالاً هیجان‌انگیزترین بازی کاغذی مدرسه بود. هر بازیکن دو جدول دارد: یکی برای چیدن کشتی‌های خودش و یکی برای ثبت شلیک‌هایش به حریف. کشتیها در اندازه‌های مختلف (مثلاً دو، سه، چهار و پنج خانه) مخفیانه و به‌صورت افقی یا عمودی چیده میشوند.
بازیکن‌ها به نوبت یک مختصات اعلام می‌کنند، مثلاً «ب ۵». حریف باید صادقانه بگوید «آب» یا «خورد». وقتی همهٔ خانه‌های یک کشتی زده شود، آن کشتی غرق شده است. اولین کسی که کل ناوگان حریف را غرق کند می‌برد.
نکته‌های جنگ دریایی
- برای پیدا کردن کشتیها، شطرنجی شلیک کنید؛ یعنی یک خانه در میان. چون کوچک‌ترین کشتی هم حداقل دو خانه است، با این روش هیچ کشتی‌ای از دستتان در نمی‌رود.
- وقتی به کشتی خوردید، چهار خانهٔ اطراف را امتحان کنید تا جهتش معلوم شود.
- در چیدن ناوگان خودتان، کشتیها را به هم نچسبانید؛ کشتی‌های چسبیده با یک کشف، دو هدف را لو می‌دهند.
در کاغذ، بزرگ‌ترین مشکل جنگ دریایی تقلب ناخواسته یا اشتباه در اعلام نتیجه است. نسخهٔ دیجیتال این مشکل را حل می‌کند. جنگ دریایی موبایلبازی هم با یک گوشی و هم آنلاین با کد اتاق بازی میشود و نتیجهٔ هر شلیک را خود بازی اعلام می‌کند.
چهار در یک ردیف؛ دوز با جاذبه
چهار در یک ردیف (Connect Four) را میشود نسخهٔ پیشرفتهٔ دوز دانست، با یک تفاوت مهم: مهره‌ها در ستون‌ها رها میشوند و به پایین‌ترین خانهٔ خالی می‌افتند. هدف ساختن چهار مهرهٔ هم‌رنگ پشت سر هم است؛ افقی، عمودی یا مورب.
این بازی را میشود روی کاغذ هم انجام داد؛ فقط باید قبول کنید که هر علامت باید روی پایین‌ترین خانهٔ خالی هر ستون نوشته شود.
ترفندهای چهار در یک ردیف
- ستون وسط ارزشمندترین ستون است، چون در بیشترین ردیف‌های ممکن نقش دارد.
- قبل از هر حرکت نگاه کنید مهرهٔ شما چه خانهای را برای حریف «آماده» می‌کند. گاهی گذاشتن یک مهره، خانهٔ بالای آن را برای ردیف برندهٔ حریف باز می‌کند.
- تهدیدهای دوگانه بسازید؛ دو جای مختلف که هر کدام چهارتایی را کامل کند.
چهار در یک ردیف موبایلبازی را میشود دونفره، برابر کامپیوتر یا آنلاین با کد اتاق بازی کرد.
مقایسهٔ سریع
| بازی | مدت تقریبی یک دست | سختی یادگیری | بیشتر به چه نیاز دارد |
|---|---|---|---|
| دوز | کمتر از یک دقیقه | بسیار ساده | دقت و دیدن دوشاخه |
| نقطه و خط | چند دقیقه | ساده | شمارش و صبر |
| جنگ دریایی | ده دقیقه یا بیشتر | ساده | منطق و حدس هوشمندانه |
| چهار در یک ردیف | چند دقیقه | ساده | پیش‌بینی چند حرکت بعد |
چرا این بازیها هنوز ارزش دارند؟
این چهار بازی چند ویژگی مشترک دارند که آن‌ها را برای خانواده و مدرسه عالی می‌کند. قانون‌شان کوتاه است، شانس در آن‌ها نقش کمی دارد (به‌جز حدس‌های اول جنگ دریایی) و یک دست کامل در چند دقیقه تمام میشود. برای کودکان هم تمرین خوبی در نوبت‌گرفتن، پذیرفتن باخت و فکر کردن به حرکت حریف‌اند.
نسخه‌های مرورگری این بازیها در موبایلبازی بازی‌های اصیل و مستقل‌اند و به هیچ برند تجاری وابسته نیستند. برای بازی کافی است صفحهٔ بازی را باز کنید؛ نصب لازم نیست.
اگر به بازی‌های دونفرهٔ بیشتری علاقه دارید، راهنمای بازی دو نفره روی یک گوشی را بخوانید و اگر دنبال قوانین یک بازی کلاسیک دیگر هستید، سراغ قوانین تخته نرد بروید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا میشود در دوز همیشه برد؟
در دوز ۳ در ۳ اگر هر دو طرف بیاشتباه بازی کنند، نتیجه مساوی است. بردن فقط وقتی ممکن است که حریف اشتباه کند.
در نقطه و خط بعد از بستن خانه چه میشود؟
کسی که خانهای را ببندد، امتیاز آن خانه را میگیرد و باید بلافاصله یک خط دیگر هم بکشد.
بهترین روش شلیک در جنگ دریایی چیست؟
روش شطرنجی، یعنی شلیک یک خانه در میان، برای پیدا کردن کشتیها کارآمدتر از شلیک تصادفی است.
این بازیها برای چه سنی مناسباند؟
طبق اطلاعات بازیها در موبایلبازی، دوز و چهار در یک ردیف از ۵ سال، نقطه و خط از ۶ سال و جنگ دریایی از ۷ سال پیشنهاد شدهاند.
آیا این بازیها آنلاین هم بازی میشوند؟
بله. هر چهار بازی در موبایلبازی حالت آنلاین با کد اتاق دارند و میشود با دوستی که کنار شما نیست هم بازی کرد.
بازی‌های مرتبط در موبایلبازی
همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز میشوند.
دوز
نقطه و خط
جنگ دریایی
چهار در یک ردیف