اگر چند بازی پرطرفدار موبایل را کنار هم بگذارید، مثلاً پابجی موبایل، کال آو دیوتی موبایل، کلش آف کلنز و Honor of Kings، به یک اسم مشترک می‌رسید: تنسنت (Tencent). این شرکت چینی شاید برای بسیاری از بازیکن‌ها اسم آشنایی نباشد، اما ردپایش در بخش بزرگی از صنعت بازی دیده می‌شود؛ گاهی به‌عنوان سازنده، گاهی ناشر و گاهی سهام‌دار.
در این مقاله می‌بینیم تنسنت از کجا آمد، در کدام شرکت‌های بازی‌سازی سهم دارد و چه چالش‌هایی پیش رویش بوده است.
از یک پیام‌رسان کوچک تا غول فناوری
تنسنت در نوامبر ۱۹۹۸ در شهر شن‌جن چین تأسیس شد. چهره‌ی شناخته‌شدهٔ بنیان‌گذاران آن ما هوآتنگ است که در دنیا با نام «پونی ما» شناخته می‌شود. اولین محصول مهم شرکت یک پیام‌رسان به نام OICQ بود که فوریهٔ ۱۹۹۹ منتشر شد. شباهت نامش به پیام‌رسان آمریکایی ICQ دردسرساز شد و پس از تهدید حقوقی شرکت مالک ICQ، نامش به QQ تغییر کرد.
بعدها، در ژانویهٔ ۲۰۱۱، تنسنت اپلیکیشن Weixin را منتشر کرد که در خارج از چین با نام WeChat (وی‌چت) شناخته می‌شود. همین پیام‌رسان‌ها پایهٔ یک شبکهٔ کاربری عظیم شدند و راه را برای ورود جدی به بازی باز کردند.
تولد Tencent Games
بخش بازی تنسنت، یعنی Tencent Games، در سال ۲۰۰۳ راه افتاد و دفتر مرکزی‌اش در شن‌جن است. اولین بازی‌هایش بازیهای آنلاین کامپیوتری مبتنی بر حساب QQ بودند. از حدود سال ۲۰۱۳ تمرکز شرکت به سمت بازی موبایل و سرمایه‌گذاری روی شرکت‌های خارجی رفت.
امروز Tencent Games چند گروه استودیویی اصلی دارد:
- TiMi Studio Group: سازندهٔ Honor of Kings و کال آو دیوتی موبایل.
- LightSpeed Studios: گروهی که پابجی موبایل را با همکاری توسعه داد.
- Aurora Studios، MoreFun Studios و NExT Studios.
در سال ۲۰۲۱ تنسنت برند Level Infinite را هم برای انتشار بازی‌ها در بازارهای بین‌المللی راه انداخت.
Honor of Kings؛ بزرگ‌ترین موفقیت داخلی
Honor of Kings یک بازی موبا (MOBA) موبایلی است که TiMi آن را ساخت و در سال ۲۰۱۵ در چین منتشر شد. این بازی به یکی از موفق‌ترین بازیهای موبایل دنیا تبدیل شد. نسخهٔ بین‌المللی آن با نام Arena of Valor در سال ۲۰۱۷ عرضه شد. برای مقایسهٔ این بازی با رقبایش مثل Mobile Legends، مقالهٔ بازیهای موبا موبایل را بخوانید.
در سال ۲۰۱۹ هم TiMi به سفارش اکتیویژن Call of Duty: Mobile را ساخت که شرحش را در مقالهٔ کال آو دیوتی موبایل آورده‌ایم.
امپراتوری سهام
مهم‌ترین تفاوت تنسنت با بسیاری از شرکت‌های بازی این است که به‌جای ساختن همه‌چیز، در شرکت‌های موفق سهم می‌خرد. چند نمونهٔ مهم طبق اطلاعات منتشرشده در منابع عمومی:
| شرکت | بازی شاخص | وضعیت سهم تنسنت |
|---|---|---|
| Riot Games | League of Legends | سهم اکثریت از ۲۰۱۱، مالکیت کامل از دسامبر ۲۰۱۵ |
| Supercell | کلش آف کلنز، کلش رویال، برول استارز | توافق خرید ۸۴٫۳ درصد در ژوئن ۲۰۱۶ با ارزش ۸٫۶ میلیارد دلار |
| Epic Games | Fortnite | سهم اقلیت از ژوئن ۲۰۱۲ |
| Ubisoft | اساسینز کرید | سرمایه‌گذاری از ۲۰۱۸ و سهم در شرکت مادر یوبی‌سافت از ۲۰۲۲ |
| Krafton | PUBG | سهم اقلیت |
| Sea / Garena | Free Fire | سهم اقلیت |
درصد دقیق سهام این شرکت‌ها در طول زمان تغییر کرده است؛ ارقام بالا مربوط به زمان معامله‌اند، نه لزوماً امروز.
ماجرای سوپرسل به‌خصوص جالب است. تنسنت مالک اکثریت سوپرسل شد، اما این استودیوی فنلاندی همچنان مستقل اداره می‌شود و تصمیم‌هایش را خودش می‌گیرد. دربارهٔ وضعیت امروز این شرکت در سوپرسل در ۲۰۲۶ نوشته‌ایم.
پابجی موبایل؛ همکاری با کرافتون
PUBG در اصل بازی شرکت کره‌ای کرافتون است، اما نسخهٔ موبایلش با همکاری تنسنت ساخته و منتشر شد. همین همکاری بعدها در ماجرای ممنوعیت بازی در هند نقش مهمی داشت. داستان کامل را در مقالهٔ پابجی موبایل؛ تاریخچه، کرافتون و تنسنت بخوانید.
چالش‌ها: مقررات چین و فهرست پنتاگون
بزرگ بودن در بازار چین بدون دردسر نیست. در ۳۰ اوت ۲۰۲۱، نهاد ناظر نشر چین (NPPA) قانونی اعلام کرد که بازی آنلاین افراد زیر ۱۸ سال را به یک ساعت در روزهای جمعه، شنبه، یکشنبه و تعطیلات رسمی محدود می‌کرد؛ آن هم فقط بین ساعت ۸ تا ۹ شب. شرکت‌ها موظف شدند احراز هویت با نام واقعی را اجرا کنند. تنسنت پیش از آن هم سامانه‌ای مبتنی بر تشخیص چهره برای جلوگیری از بازی نوجوانان در ساعات ممنوع معرفی کرده بود.
چالش دیگر در سطح بین‌المللی بود. در ژانویهٔ ۲۰۲۵ وزارت دفاع آمریکا تنسنت را به فهرست شرکت‌هایی اضافه کرد که به ادعای این وزارتخانه با ارتش چین مرتبط‌اند. طبق گزارش‌ها، این فهرست به‌خودی‌خود محدودیت حقوقی فوری ایجاد نمی‌کند، اما هشداری برای شرکت‌های آمریکایی است. تنسنت هرگونه ارتباط نظامی را رد کرد و این تصمیم را اشتباه خواند. ما در زمان نوشتن این مقاله منبع معتبری دربارهٔ خارج شدن یا نشدن تنسنت از این فهرست پیدا نکردیم.
چرا تنسنت برای بازیکن ایرانی مهم است؟
حتی اگر هیچ‌وقت اسم تنسنت را روی صفحهٔ شروع بازی‌تان ندیده باشید، احتمال زیادی دارد بازی‌ای از مجموعه‌های مرتبط با آن را تجربه کرده باشید. شناختن این شبکه کمک می‌کند بفهمیم چرا بعضی تصمیم‌ها، مثل مدل‌های درآمدی، رویدادها یا حتی محدودیت‌های منطقه‌ای، در بازیهای مختلف شبیه به هم‌اند.
از طرف دیگر، این‌که یک شرکت در ده‌ها استودیو سهم دارد، دلیلی نمی‌شود که همهٔ آن بازی‌ها شبیه هم باشند. سوپرسل و Riot نمونه‌هایی از استودیوهایی‌اند که با وجود مالکیت تنسنت، هویت خودشان را حفظ کرده‌اند.
موبایلبازی کجای این تصویر است؟
موبایلبازی هیچ ارتباطی با تنسنت یا شرکت‌های تابعه‌اش ندارد. بازیهای موبایلبازی بازیهای مرورگری اصیل و مستقلاند که بدون نصب روی گوشی اجرا می‌شوند. اگر حال‌وهوای مدیریت و تجارت را دوست دارید، بازار بزرگ را امتحان کنید؛ بازی‌ای که در آن از یک دکهٔ چای شروع می‌کنید و باید بازار را بگردانید. برای اکشن هم کوزه‌شکن و خط آتش در دسترس‌اند.
پرسش‌های پرتکرار
تنسنت مالک سوپرسل است؟
تنسنت در ژوئن ۲۰۱۶ برای خرید ۸۴٫۳ درصد سوپرسل توافق کرد و سهام‌دار اکثریت آن است، اما سوپرسل به‌صورت مستقل اداره می‌شود.
کال آو دیوتی موبایل را تنسنت ساخته است؟
بله، این بازی را TiMi Studio Group از زیرمجموعههای تنسنت توسعه داد و در سال ۲۰۱۹ منتشر شد.
آیا تنسنت مالک اپیک گیمز است؟
نه. تنسنت از سال ۲۰۱۲ سهم اقلیتی در اپیک دارد، اما مالک آن نیست.
Honor of Kings چه بازی‌ای است؟
یک بازی موبای موبایلی ساخت TiMi که در ۲۰۱۵ در چین منتشر شد و یکی از موفق‌ترین بازیهای موبایل جهان است.
موبایلبازی به تنسنت ربطی دارد؟
نه. بازیهای موبایلبازی اصیل و مستقلاند و به هیچ برند یا شرکت دیگری وابسته نیستند.
بازیهای مرتبط در موبایلبازی
همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز می‌شوند.
بازار بزرگ
کوزه‌شکن
خط آتش