سال ۲۰۱۴، در دورانی که فروشگاه‌های موبایل پر از بازی‌های رایگان با تبلیغ و خرید درون‌برنامه‌ای بود، یک بازی کوچک و پولی منتشر شد که چیزی جز زیبایی و معما نمی‌فروخت. Monument Valley نه دشمن داشت، نه امتیاز و نه شمارش معکوس. فقط یک شاهزادهٔ کوچک به نام آیدا بود و ساختمان‌هایی که قوانین هندسه را زیر پا می‌گذاشتند. همین بازی ساده به یکی از تأثیرگذارترین بازی‌های تاریخ موبایل تبدیل شد.
سازنده: ustwo games
مانومنت ولی را ustwo games ساخت؛ بخش بازی‌سازی یک شرکت طراحی دیجیتال در لندن. ایدهٔ اولیهٔ بازی از طراحیهای کن وانگ (Ken Wong)، هنرمند و طراح استودیو، شروع شد. ساخت بازی از اوایل سال ۲۰۱۳ آغاز شد و حدود ده ماه طول کشید. نام اولیهٔ پروژه «برج خطاها» (Tower of Illusion) بود.
الهام‌ها
طبق منابع، سازندگان از چاپ‌های ژاپنی، مجسمه‌سازی مینیمال و بازی‌های مستقلی مثل Windosill، Fez و Sword & Sworcery الهام گرفتند. منتقدان هم ظاهر بازی را بارها با نقاشی‌های ام. سی. اشر، هنرمند هلندی معروف به تصویرهای ناممکن، مقایسه کردند.
بازی چطور کار می‌کند؟
در هر مرحله آیدا باید از یک بنای عجیب عبور کند و به نقطهٔ پایان برسد. بازیکن با چرخاندن، لغزاندن و جابه‌جا کردن بخش‌هایی از ساختمان، مسیر می‌سازد. رمز بازی در خطای دید است: اگر از زاویهٔ درست نگاه کنید، دو پله‌ای که در واقعیت هزاران متر از هم فاصله دارند، به هم وصل به نظر می‌رسند و آیدا واقعاً می‌تواند از یکی به دیگری برود.
این مکانیک باعث شد بازی هم ساده باشد و هم شگفت‌انگیز. هیچ آموزش طولانی‌ای لازم نیست؛ کافی است لمس کنید و ببینید چه می‌شود. منتقدان البته کوتاه بودن و سختی کم بازی را هم از نقاط ضعفش دانستند.
انتشار، هزینه و فروش
| مورد | اطلاعات |
|---|---|
| انتشار iOS | ۳ آوریل ۲۰۱۴ |
| انتشار اندروید | ۱۴ مه ۲۰۱۴ |
| هزینهٔ تقریبی ساخت | حدود ۱٫۴ میلیون دلار |
| فروش تا ژانویهٔ ۲۰۱۵ | بیش از ۲ میلیون نسخه |
| امتیاز متاکریتیک | ۸۹ از ۱۰۰ |
طبق منابع، ustwo گفت هزینهٔ ساخت را در همان چند هفتهٔ اول جبران کرده است. بعدها ارقام بسیار بزرگ‌تری هم برای تعداد دانلود و درآمد مجموعه گزارش شد که بخشی از آن مربوط به عرضهٔ رایگان یا بسته‌ای بازی در دوره‌های مختلف است. بازی بعدها روی ویندوز (۲۰۲۲) و کنسول‌ها (۲۰۲۵) هم منتشر شد.
جوایز و یک حضور غیرمنتظره
مانومنت ولی جایزهٔ Apple Design Award سال ۲۰۱۴ را گرفت و اپل آن را بهترین بازی آیپد همان سال معرفی کرد. بازی همچنین جایزهٔ D.I.C.E. برای دستاورد برجسته در کارگردانی هنری و دو جایزهٔ BAFTA در بخش‌های بازی بریتانیایی و بازی موبایل را برد.
یک اتفاق جالب هم در فصل سوم سریال House of Cards نتفلیکس رخ داد: بازی در داستان سریال نقش کوچکی پیدا کرد و شخصیت رئیس‌جمهور آن را بازی می‌کرد. طبق منابع، نتفلیکس خودش برای این حضور با ustwo تماس گرفته بود.
دنباله‌ها
Monument Valley 2 در سال ۲۰۱۷ برای iOS و اندروید منتشر شد. این‌بار داستان حول یک مادر و دخترش می‌چرخید و همان مکانیک خطای دید با ایده‌های تازه گسترش پیدا کرد.
Monument Valley 3 مسیر متفاوتی داشت. این بازی در گیمزکام ۲۰۲۴ به‌عنوان یک بازی انحصاری Netflix Games معرفی شد و در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۴ برای مشترکان نتفلیکس روی iOS و اندروید منتشر شد. طبق منابع، نسخهٔ نتفلیکس در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ از این سرویس برداشته شد و ustwo بازی را همان ماه برای کامپیوتر و کنسول‌ها و در دسامبر ۲۰۲۵ دوباره برای iOS و اندروید منتشر کرد. یک بستهٔ الحاقی رایگان هم در دسامبر ۲۰۲۵ عرضه شد. برای تاریخ‌های دقیق، صفحه‌های رسمی ustwo منبع بهتری‌اند.
چرا مانومنت ولی مهم است؟
مانومنت ولی چند چیز را به صنعت بازی موبایل یادآوری کرد:
- بازی موبایل می‌تواند پولی و موفق باشد. در دوران سلطهٔ مدل رایگان، این بازی نشان داد کاربران برای تجربه‌ای کامل و بی‌دردسر پول می‌دهند.
- کوتاه بودن عیب نیست. بازی‌ای که چند ساعت طول می‌کشد ولی هر لحظه‌اش ارزشمند است، می‌تواند از بازی‌ای با صدها مرحلهٔ تکراری ماندگارتر باشد.
- هنر و طراحی می‌تواند ستارهٔ اصلی باشد. رنگ‌های ملایم، موسیقی آرام و فضای خالی، بخشی از خود گیم‌پلی بودند.
- دسترس‌پذیری مهم است. نبود فشار زمانی و شکست دردناک، بازی را برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان قابل لذت کرد.
بازی‌های فضایی و هندسی در موبایلبازی
موبایلبازی ارتباطی با ustwo games یا Monument Valley ندارد و بازیهایش اصیل و مستقلاند. اما اگر از معماهای هندسی و آرام لذت می‌برید، چند بازی مرورگری ما ممکن است به دلتان بنشیند:
- تنگرام نوین: بازی با قطعه‌های هندسی و ساختن شکل‌ها.
- برج هانوی: معمای کلاسیک جابه‌جایی دیسک‌ها با کمترین حرکت.
- ماز ماجراجویی: عبور از هزارتو، جمع کردن ستاره‌ها و رسیدن به پرچم.
- پازل ۱۵: لغزاندن کاشی‌ها تا عددها مرتب شوند.
برای آشنایی با ترفندهای حل این معماها، بازی‌های منطقی برای بزرگسالان را بخوانید.
پرسش‌های پرتکرار
Monument Valley را چه کسی ساخته است؟
استودیوی ustwo games در لندن. ایدهٔ اولیهٔ بازی از طراحیهای کن وانگ شروع شد.
Monument Valley چه سالی منتشر شد؟
نسخهٔ iOS در ۳ آوریل ۲۰۱۴ و نسخهٔ اندروید در ۱۴ مه ۲۰۱۴ منتشر شد.
Monument Valley 3 فقط برای نتفلیکس است؟
در ابتدا بله؛ در دسامبر ۲۰۲۴ انحصاری Netflix Games بود. طبق منابع، از ژوئیهٔ ۲۰۲۵ روی پلتفرم‌های دیگر هم منتشر شد.
آیا مانومنت ولی برای کودکان مناسب است؟
بازی خشونت ندارد و سختی آن کم است، به همین دلیل برای خانواده‌ها گزینهٔ محبوبی است. با این حال پیش از خرید، رده‌بندی سنی رسمی فروشگاه را بررسی کنید.
موبایلبازی نسخهای از مانومنت ولی دارد؟
نه. موبایلبازی هیچ ارتباطی با این بازی ندارد و بازیهایش مرورگری، اصیل و مستقلاند.
بازی‌های مرتبط در موبایلبازی
همهٔ این‌ها رایگان‌اند، نصب نمی‌خواهند و داخل مرورگر گوشی باز می‌شوند.
تنگرام
برج هانوی
ماز ماجراجویی
پازل ۱۵